لە لێواری لێکترازان؛ چۆن ململانێی پارتی و یەکێتی هەرێم بەرەو “دوو فێدراڵی کرداریی”دەبات؟

پەنجەرە

هەرێمی کوردستان لە ئێستادا بە قۆناغێکی مەترسیداری دابەشبوونی تەواوەتیدا تێپەڕ دەبێت، کە کایەکانی ئیداریی، سیاسی، سەربازیی و ئابووریی گرتووەتەوە. 
ئەم دۆخە هاوشێوەی “دوو ئیدارەیی فەرمی”دەردەکەوێت، کە دەرەنجامی ڕاستەوخۆی چەقبەستوویی پرۆسەی سیاسی و دابڕانی تەواوی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو حزبی فەرمانڕەوا (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان)ە.

دۆخی سیاسی: لۆبیکردنی جیاواز و دیپلۆماسیەتی بەرژەوەندیی

لەسەر ئاستی سیاسی، هەماهەنگی نێوان پارتی و یەکێتی گەیشتووەتە خاڵی سفر. ئەمەش وایکردووە هەردوولا بەجیاواز لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی و نێودەوڵەتی گفتوگۆ بکەن و سەرمایەگوزاری سیاسی بۆ بەرژەوەندی حزبی و ناوچەیی خۆیان بکەن.

 پارتی ماوەیەکی درێژە فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی لەژێر کۆنترۆڵدایە و بۆ پتەوکردنی پێگەی خۆی بەکاری دەهێنێت. لە بەرامبەردا، یەکێتی لە ڕێگەی کۆمپانیا تایبەتەکانی لۆبیکردنەوە لە ئەمریکا، هەروەها لەرێگەی بەرپرسەکانی لە ئێران و تورکیا کار بۆ خۆی و سنووری سلێمانی دەکات. تەنانەت نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم لە ئەمریکاش کە لای پارتییە، نەبووەتە ڕێگر لەبەردەم جووڵە حزبییەکاندا.

 پارتی بەهۆی فاکتەری جوگرافییەوە پەیوەندییەکی توندوتۆڵی لەگەڵ ئەنقەرە هەیە. یەکێتیش دوای ڕادەستکردنی پۆستی پارێزگاری کەرکوک بە پێکهاتەی تورکمان، دەرگای پەیوەندییەکانی لەگەڵ تورکیا کردەوە. دوای سەردانی قوباد تاڵەبانی، چاوەڕوان دەکرێت بافڵ تاڵەبانیش سەردانی ئەنقەرە بکات. لە بەرامبەردا، پارتی لە ڕێگەی نێچیرڤان بارزانییەوە دەخوازێت پەیوەندییەکانی لەگەڵ تاران ئاسایی بکاتەوە تا فشارەکان لەسەر خۆی کەم بکاتەوە.

 لە کاتێکدا پارتی لە ڕێگەی نێچیرڤان بارزانی و مەسرور بارزانییەوە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئیمارات دروست کردووە، یەکێتیش تەواوی هەوڵەکانی خستووەتە گەڕ بۆ ڕاکێشانی کۆمپانیا ئیماراتییەکان بۆ زۆنی سەوز.

 لە پایتەختی عێراق، ئەم دوو حزبە بە دوو گوتار و ئاراستەی دژبەیەک شەڕی پۆست و بەهێزکردنی پێگەی خۆیان لەگەڵ لایەنە عێراقییەکان دەکەن. لەم کێبڕکێیەدا ئەوەی پاشەکشەی پێکراوە، ڕۆڵی دەزگا فەرمییەکانی هەرێم و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی هاووڵاتیانە.

دۆخی سەربازی: سوپای حزبی لەژێر ناوی نوێدا

دابەشبوونی سیاسی ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی لەسەر سێکتەری سەربازی هەبووە. پرۆسەی یەکخستنەوەی هێزەکان شکستی هێناوە و دامەزراوە فەرمییەکانی وەک وەزارەتی پێشمەرگە دەسەڵاتێکی کردارییان بەسەر هێزە چەکدارەکاندا نییە.

 هێزەکانی (٧٠ و ٨٠)ی پێشوو، تەنها ناوەکەیان بۆ دەڤەری یەک و دەڤەری دوو گۆڕدراوە. هەردوولا خاوەنی دوو دەزگای دژەتیرۆر، دوو دەزگای ئەمنی و هەواڵگیری جیاوازن کەزانیاریی و پاراستنە.

 پارتی خاوەنی هێزی زێرەڤانی و یەکێتی خاوەنی هێزی بەرگری و فریاکەوتنە. پرۆسەی پێگەیاندنی ئەفسەرانیش بە جیاوازی لە ئەکادیمیاکانی زاخۆ (پارتی) و قەڵاچوالان (یەکێتی) بەڕێوە دەچێت.

 هەرچەندە بەپێی یاسا سەرۆکی هەرێم فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانە، بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع، بافڵ تاڵەبانی بڕیاردەری هێزەکانی زۆنی سەوزە و مەسرور بارزانیش بڕیاردەری هێزەکانی زۆنی زەردە.

کەرتی ئابووری و دارایی: قۆرخکاری و بازاڕی حزبی

ئابووری هەرێم بووەتە قوربانی سەرەکی ئەم ململانێیە. حکومەت وەک چەترێکی کۆکەرەوەی داهات بوونی نەماوە و هەردوو حزب یەکتری بە "دزی و قاچاخچێتی" تۆمەتبار دەکەن.
 
بۆ دابینکردنی ئەو ١٢٠ ملیار دینارەی کە دەبێت وەک داهاتی ناوخۆ بدرێتە بەغدا، هەردوو زۆنەکە بەجیاواز پارە کۆدەکەنەوە. پڕۆژە خزمەتگوزارییەکانیش بەپێی ناوچەگەرێتی دابەش کراون، بە جۆرێک ڕۆڵی وەزیرەکانی حکومەت تەنها لە وێنەگرتن لە تەنیشت پڕۆژە حزبییەکاندا کورت بووەتەوە.
 
ژیانی هاووڵاتیان بەهۆی قۆرخکردنی بازاڕ و پڕۆژە بازرگانییەکان لەلایەن سەدان کۆمپانیای سەر بە بەرپرسان و هەردوو حزبەکەوە قورستر بووە. کەرتی ئابووری لەبری گەشەپێدان، کراوەتە ئامرازێک بۆ دابینکردنی دارایی حزب و بەخێوکردنی کادیران.

دەسەڵاتی دادوەری: سێبەرە یاساییەکەش هەرەسی هێنا

لە ڕابردوودا، هەرچەندە ڕەخنەی توند لەسەر سەربەخۆیی دادگاکان هەبوو و وەک ئامرازێک بۆ شەرعیەتدان بە دەستگیرکردنی نەیاران و ڕەخنەگران بەکاردەهاتن، بەڵام دادگای پێداچوونەوە وەک چەترێکی یاسایی نیشتمانی مابووەوە.

ئێستا، قووڵبوونەوەی ناکۆکییەکان دادگای پێداچوونەوەی هەرێمیشی ئیفلیج کردووە. ئەندامانی یەکێتی لەو دادگایە مانیان گرتووە و دادگاکانی زۆنی سەوزیش ئامادە نین هیچ دۆسیەیەک ئاراستەی دادگای پێداچوونەوە لە هەولێر بکەن.

پوختە
 ئیفلیج بوونی دەسەڵاتی دادوەری لە کاتێکدایە کە حکومەتی هەرێم کاربەرێکەر و پەرتەوازەیە، پەرلەمان پەکخراوە، سەرۆکایەتی هەرێمیش گۆڕدراوە بۆ دەسەڵاتێکی بێوەڵام و بێڕۆڵ کە تەنها تەماشاکەری قووڵبوونەوەی زیاتری ئەم قەیرانە نیشتمانییە.