موجتەبا خامنەیی؛ لە خاوەنی دەیان پرۆژەی زەبەلاحی بازرگانییەوە بۆ جێگرەوەی گریمانەکراوی باوکی

پەنجەرە

لە کاتێکدا کۆماری ئیسلامی ئێران لەبەردەم هەڕەشەی هێرشی ئەمەریکادایە، ناوی "موجتەبا خامنەیی" کوڕی دووەمی عەلی خامنەیی، ڕابەری باڵای ئێران، بووەتە سەرباسی ناوەندە میدیاییەکان، ئەویش بەهۆی ئەو ڕاپۆرتەی کە پەردەی هەڵماڵیوە لەسەر موڵک و ماڵ و بزنسە زۆروزەبەندەکانی لە جیهاندا.

مەلەفەکەی بلومبێرگ و سێبەری سامانە شاراوەکان

لە ڕۆژانی ڕابردوودا، ئاژانسی "بلومبێرگ" لە ڕاپۆرتێکی ورددا تیشکی خستە سەر ئەو ئیمپراتۆریەتە داراییەی کە لەژێر کۆنترۆڵی ماڵی ڕابەردایە. 

ڕاپۆرتەکە ئاماژە بەوە دەکات کە موجتەبا خامنەیی تەنها کارەکتەرێکی ئایینی یان سیاسی نییە، بەڵکو سەرپەرشتیارێکی سەرەکیی ئەو دامەزراوە ئابوورییە زەبەلاحانەیە کە بە "ئیمپراتۆریەتی ئابووریی خامنەیی" دەناسرێن، لە سەرووی هەموویانەوە دامەزراوەی "سێتاد (Setad)" هەیە.

بەگوێرەی لێکۆڵینەوەکانی بلومبێرگ و چەندین سەرچاوەی تر، سامانەکانی ژێر دەستی ئەم بنەماڵەیە بە ملیارەها دۆلار دەخەمڵێندرێن کە لە بوارەکانی نەوت، پەیوەندییەکان، خانووبەرە و بانکەکاندا وەبەرهێنراون.

ئەم ڕاپۆرتانە باس لەوە دەکەن کە موجتەبا توانیویەتی تۆڕێکی ئاڵۆز لە کۆمپانیا و وەبەرهێنان لە ناوەوە و دەرەوەی ئێران دروستبکات کە لە ڕێگەی کۆمپانیای وەهمی و چەندین نێوەندگیرەوە بەڕێوەدەبرێت، بە مەبەستی خۆدزینەوە لە سزاکانی نێودەوڵەتی.

دیارترین وەبەرهێنان و پڕۆژە دەرەکییەکانی بەپێی راپۆرتەکە بریتین لە:

خانووبەرەکانی لەندەن:
لە ڕێگەی تۆڕەکەیەوە خاوەنی ١١ خانووی لوکسە لە شەقامی "بێڵیۆنێرز ڕۆ" (Billionaire's Row) لە باکووری لەندەن، کە نرخەکەیان بە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن پاوەند دەخەمڵێندرێت.

هۆتێلەکانیان لە ئەوروپا:
ئەم ئیمپراتۆریەتە چەندین هۆتێلی پێنج ئەستێرە لەخۆ دەگرێت، لەوانە هۆتێل "هیڵتۆن فرانکفۆرت گراڤێنبروخ" لە ئەڵمانیا، و چەندین هۆتێل لە کەناراوەکانی مایۆرکا لە ئیسپانیا.

وەبەرهێنان لە دوبەی:
خاوەنی چەندین ڤێلای لوکسە لە ناوچە نیشتەجێبوونە نایابەکانی دوبەی، جگە لە هەبوونی سەرمایەی دارایی لە بانکەکانی ئیمارات.

سەرمایە نێودەوڵەتییەکانی تر:
شوقەی لوکس لە پاریس و تۆرۆنتۆ، هەروەها هەژماری بانکی لە سویسرا و لیختنشتاین.

لەسەر ئاستی ناوخۆشدا، ناوی موجتەبا بە ژمارەیەک پڕۆژەی بازرگانییەوە بەستراوەتەوە، لەوانە: بانکی ئاییندە، ئێران مۆڵ و بازرگانی نەوت.

ناساندنی موجتەبا؛ لە مزگەوتەوە بۆ ناوەندی بڕیار

موجتەبا خامنەیی (لەدایکبووی ١٩٦٩ لە مەشهەد)، کوڕی دووەمی عەلی خامنەیی و زاوا و نزیکی غوڵامعەلی حەداد عادل (سەرۆکی پێشووی پەرلەمان)ـە.

موجتەبا لە شاری قوم خوێندوویەتی و لە ساڵانی ڕابردوودا بە شێوەیەکی بەرچاو پلە ئایینییەکەی بەرزکرایەوە بۆ "ئایەتوڵڵا".

ئەم هەنگاوە لەلایەن چاودێرانەوە وەک ئامادەکارییەکی پێشوەختە بینرا بۆ ئەوەی مەرجی شەرعی و دەستووری هەبێت بۆ وەرگرتنی پۆستی ڕابەری باڵا لە داهاتوودا.

هەژموونی ڕاستەقینەی موجتەبا لە دوای هەڵبژاردنە جێ مشتومڕەکەی ساڵی ٢٠٠٩ دەرکەوت.

ئەو پەیوەندییەکی توندوتۆڵی لەگەڵ سوپای پاسداران و ڕێکخراوی بەسیج هەیە. دەوترێت ئەو یەکێکە لە داڕێژەرە سەرەکییەکانی ستراتیژیی ئەمنیی ئێران بۆ سەرکوتکردنی ناڕەزایەتییە ناوخۆییەکان و پاراستنی سەقامگیریی ڕژێم.

بزنس و هەژموونی ئابووری

موجتەبا خامنەیی وەک "بەڕێوەبەری سێبەر"ـی ئابووریی ئێران وەسف دەکرێت. هەرچەندە بە فەرمی هیچ پۆستێکی حکومی نییە، بەڵام بەشدارییەکانی لە بواری بزنسدا لەم خاڵانەدا چڕ دەبنەوە:

کۆنترۆڵی دامەزراوە نادەوڵەتییەکان:
ئەو دەستێکی باڵای هەیە لە بەڕێوەبردنی ئەو دامەزراوە خێرخوازی و ئابوورییانەی کە ڕاستەوخۆ لەژێر چاودێری ڕابەردان و باج نادەن بە دەوڵەت.

پەیوەندی لەگەڵ سوپای پاسداران:
موجتەبا وەک پردێک کار دەکات لەنێوان ماڵی ڕابەر و ئیمپراتۆریەتە ئابوورییەکەی سوپای پاسداران (خاتم الانبیا). ئەمە وایکردووە دەستی بەسەر پڕۆژە زەبەلاحەکانی ژێرخانی ئێراندا بڕوات.

مەلەفی دارایی دەرەکی:
هەندێک ڕاپۆرتی ئۆپۆزسیۆن و هەواڵگریی ڕۆژئاوایی ئاماژە بەوە دەکەن کە موجتەبا سەرپەرشتی هەندێک لەو هەژمارە بانکیانە دەکات لە دەرەوەی وڵات کە بۆ کڕینی پێداویستییە سەربازییەکان یان دەربازبوون لە سزاکان بەکاردێن.

داهاتووی سیاسی و سزاکانی سەری

لەگەڵ گەورەبوونی تەمەنی عەلی خامنەیی، ناوی موجتەبا وەک بەهێزترین کاندید بۆ جێگرتنەوەی باوکی دێتە پێشەوە. هەرچەندە سیستەمی کۆماری ئیسلامی لەسەر بنەمای میراتگری نییە، بەڵام پێگەی ئایینی نوێی ئەو و پاڵپشتییە بێسنورەکەی سوپای پاسداران، چانسی ئەوەی زۆر کردووە.

بەڵام ئەمە بێ ڕەخنە نییە، تەنانەت لە ناوخۆی ئێران و لای هەندێک مەرجەعی ئایینی، بیرۆکەی بۆماوەیی بوونی دەسەڵات جێگەی قبوڵ نییە.

بەرلەوەی هەر پۆستێک وەربگرێت، ئەو کەوتوەتە بەر سزای نێودەوڵەتی.
لە ساڵی ٢٠١٩ـدا، وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا سزای بەسەردا سەپاند بە تۆمەتی "نوێنەرایەتیکردنی باوکی لە ئەنجامدانی کارە توندوتیژەکان و سەرپەرشتیکردنی دامەزراوە سەرکوتکەرەکان".

ئەم سزایانە ڕێگری لێ دەکەن لە هەر مامەڵەیەکی دارایی نێودەوڵەتی و دەستبەسەرداگرتنی هەر داراییەک کە بە ناوی ئەوەوە بێت لە بانکە جیهانییەکاندا.

زیاتر لە کوڕێک

راپۆرتەکەی بلومبێرگ، دەریخست کە موجتەبا خامنەیی چیتر تەنها "کوڕی ڕابەر" نییە، بەڵکو ئەو جومگەیەکی سەرەکییە کە ئابووری، سیاسەت و هێزی سەربازیی ئێران بەیەکەوە گرێدەدات.

داهاتووی سیاسی ئەو، نەک تەنها داهاتووی بنەماڵەی خامنەیی، بەڵکو ئاڕاستەی داهاتووی کۆماری ئیسلامی و پەیوەندییەکانی تاران لەگەڵ جیهانیشدا دیارییدەکات.