ململانێی نێوانیان قورستر دەبێت؛ کۆتایی سەردەمی مالکی یان سەرەتای هەژموونی سودانی؟

پەنجەرە

لە گۆڕەپانی سیاسیی عێراقدا، ململانێیەکی بێدەنگ بەڵام قووڵ لە ئارادایە؛ محەمەد شیاع سودانی سەرۆکوەزیرانی ئێستا، هەوڵدەدات کۆتایی بە هەژموونی بیست ساڵەی نوری مالکی بهێنێت و پێگەی خۆی جێگیر بکات. لە بەرانبەریشدا، مالکی وەک "سەرکردەیەکی مل نەدەر" دەردەکەوێت و هەموو کارتەکانی بۆ کۆتاییهێنان بە تەمەنی سیاسیی سودانی بەکاردەهێنێت.

ئەم ململانێیە کە لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا سەرەتاکەی دەرکەوت، ئێستا لە دانیشتنە توندەکانی پشت پەردە بۆ دیاریکردنی سەرۆکوەزیرانی داهاتوو گەیشتووەتە لووتکە.

نوری مالکی؛ جەنگی پاراستنی پێگە

نوری مالکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا، بۆ ماوەی دوو دەیەیە وەک کارەکتەرێکی سەرەکی و بڕیاردەر لە عێراقدا ماوەتەوە. لە کاتێکدا زۆربەی سەرکردە دێرینەکانی شیعە پێگەیان لاواز بووە یان کشاونەتەوە، ئەو هێشتا لە سەنگەری شەڕدایە بۆ پاراستنی نفوزی خۆی.

خاڵی وەرچەرخانەکان:

* هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار: دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار زەنگێکی مەترسیدار بوو بۆ مالکی؛ چونکە پرۆسەکە بەبێ ڕەزامەندی ئەو تێپەڕی و هاوپەیمانێتییەکەشی درزی تێکەوت.
* ڕەگداکوتان لە دەسەڵاتدا: مالکی لە ساڵی ٢٠٠٦ـەوە بە سوودوەرگرتن لە پۆستی سەرۆکوەزیران، تۆڕێکی بەهێزی لەناو جومگە هەستیارەکانی دەوڵەتدا دروستکردووە کە تا ئێستاش کاریگەرییان ماوە.
* مێژووی دوورخستنەوەی ڕکابەران: ئەو لە ڕابردوودا توانیویەتی بە پاڵپشتی ئێران و لایەنە شیعەکان، ڕکابەرە سەرسەختەکانی وەک ئەیاد عەلاوی و تەنانەت موقتەدا سەدریش لە مەیدانەکە دوور بخاتەوە.
بەڵام ئێستا دۆخەکە گۆڕاوە؛ هەڵکشانی تەمەن، ڤیتۆی ئەمەریکا و ناکۆکییە ناوخۆییەکانی ماڵی شیعە، وادەکات تەمەنی سیاسیی مالکی بەرەو ئاوابوون بچێت.

سودانی؛ یاریزانە بێدەنگەکە

لەکاتێکدا دەوڵەتی یاسا بە ئاشکرا هێرش دەکاتە سەر سودانی و کاندیدکردنەوەی ڕەتدەکاتەوە، سودانی بە ستراتیژییەکی "بێدەنگ و کاریگەر" خەریکی کۆکردنەوەی لایەنگرە.

سەرکەوتنە تاکتیکییەکانی سودانی:

* ڕاکێشانی هاوپەیمانەکان: بەشێکی بەرچاو لەو پەرلەمانتار و سیاسییە شیعانەی پێشتر لە بازنەی مالکی دابوون، ئێستا پشتیوانی لە مانەوەی سودانی دەکەن، ئەمەش گەورەترین گورز بوو کە بەر پێگەی مالکی کەوت.

2. بەربەستێکی نوێ: سودانی بووەتە بەربەستێکی ڕاستەقینە لەبەردەم خەونەکانی مالکی بۆ گەڕانەوە یان کۆنتڕۆڵکردنی دەسەڵات.

کۆتایی یارییەکە؛ مەرجی کشانەوە

بەپێی زانیارییەکانی پەنجەرە کە لە زاری بەرپرسانی باڵای عێراقەوە دەستی کەوتووە، کێبەرکێکە گەیشتووەتە بنبەست. نوری مالکی وەک دوایین کارتی فشار، تەنها بە یەک مەرج ئامادەیە لە کاندیدبوون پاشەکشە بکات: ئەویش ئەوەیە کە بە هیچ شێوەیەک پۆستەکە بە "محەمەد شیاع سودانی" یان "حەیدەر عەبادی" نەدرێتەوە.
ئەم ململانێیە تەنها لەسەر پۆست نییە، بەڵکو ململانێی نێوان "کۆتایی سەردەمی کلاسیکی شیعە" و "سەرەتای هەژموونێکی نوێیە" کە سودانی ڕابەرایەتی دەکات.