عێراق؛ نیشتمانی گۆڕە بەکۆمەڵەکان و برینە ساڕێژنەبووەکان

پەنجەرە

سەرەڕای تێپەڕبوونی ساڵانێکی زۆر بەسەر گۆڕانکارییە سیاسییەکان و ڕووخانی ڕژێمی بەعسدا، هێشتا خاکی عێراق وەک مۆزەخانەیەکی گەورەی مردن و توندوتیژی دەردەکەوێت. 

بەسەدان گۆڕی بەکۆمەڵ لە ناوچە جیاجیاکانی وڵاتدا ماونەتەوە کە تا ئێستا دەستی لێکۆڵینەوە و هەڵدانەوەیان پێنەگەیشتووە، ئەمەش دۆسیەی قوربانیانی کۆمەڵکوژییەکانی لە عێراقدا وەک برینێکی کراوە هێشتووەتەوە.

حەمرین و سەماوە؛ گۆڕستانی بێ ئارامگای ئەنفالکراوان

ناوچەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق، بەتایبەت بیابانەکانی سەماوە و زنجیرە چیاکانی حەمرین، بە چەقی گۆڕە بەکۆمەڵەکان دادەنرێن. ئەحمەد مەجید، چالاکوانی بواری ئەنفال، لە لێدوانێکی پێشتردا بۆ (پەنجەرە) ئاشکرایدەکات کە تەنها لە سنووری حەمرین نزیکەی 700 گۆڕی بەکۆمەڵ بوونیان هەیە.

مەجید ئاماژە بەوە دەکات کە گۆڕێک لەو ناوچەیە دۆزراوەتەوە ڕووفاتی 156 ژن و منداڵی تێدا بووە، بەڵام کێڵانی زەوییەکان و گۆڕینی سیمای ناوچەکە، پرۆسەی دۆزینەوەی گۆڕەکانی تری قورستر کردووە. هەروەها لە پارێزگای سەماوەش زانیاری لەسەر بوونی نزیکەی 100 گۆڕی تر هەیە کە چاوەڕێی هەڵدانەوە دەکەن.

فرەڕەنگیی قوربانییەکان لە نێو یەک خاکدا

گۆڕە بەکۆمەڵەکانی عێراق تەنها گوزارشت لە پێکهاتەیەکی دیاریکراو ناکەن، بەڵکو لێکەوتەی کێشە و شەڕەکانی چەندین دەیەی ڕابردووی وڵاتەکەن:
* قوربانیانی ئەنفال: کە زۆرینەی ڕەهای گۆڕەکان پێکدەهێنن.
* سەربازانی عێراقی: ئەوانەی لەسەر پاشەکشە یان نەکردنی شەڕ لەلایەن ڕژێمی پێشووەوە زیندەبەچاڵ کراون، یاخود لەشەڕدا گیراون و کوژراون.
* دیلەکانی جەنگی ئێران-عێراق: کە بە پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەکان کۆمەڵکوژ کراون.
• نەیارە سیاسییەکان: ئەوانەی بەهۆی بیروڕای جیاوازەوە بێسەروشوێن کراون.

میراتی د۱عـ.،ـش؛ دووبارەبوونەوەی مێژوو

لە ساڵی 2014دا، مێژووی کۆمەڵکوژی لە عێراق بە دەستی ڕێکخراوی د۱عـ.،ـش نوێ بووەوە. پارێزگاکانی نەینەوا، ئەنبار، کەرکوک و سەڵاحەدین بوونە گۆڕەپانی تاوانی نوێ. 
شێخ نایف جاسۆ، کەسایەتیی دیاری ئێزدی لە شەنگال، جەخت لەوە دەکاتەوە کە هێشتا ژمارەیەکی زۆر لە گۆڕی بەکۆمەڵی کوردانی ئێزدی و پێکهاتەکانی تر ماون کە پێویستیان بە تیمە پسپۆڕەکانە بۆ دۆزینەوەیان.

سستی حکومەت و بەڵێنە بێکردارەکان

سەرباری ئەوەی چەندین وەجبەی ڕووفات بۆ ناوچەکانی بارزان، گەرمیان، چەمچەماڵ و دوکان هێنراونەتەوە، بەڵام پرۆسەکە بە سستییەکی زۆرەوە بەڕێوە دەچێت. چالاکوانانی ئەم بوارە گلەیی لە کەمتەرخەمیی بەرپرسانی باڵای عێراق و هەرێمی کوردستان دەکەن.

ئەحمەد مەجید دەڵێت: "داوای نووسراوی فەرمیمان لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد بۆ هەڵدانەوەی گۆڕەکان و دەستگیرکردنی تاوانباران، بەڵام بەرپرسانی باڵا تەنها بە زارەکی بەڵێنیان دا و لەسەر ئەرزی واقیع هیچیان نەکرد."

دەرئەنجام

پرسی گۆڕە بەکۆمەڵەکان لە عێراق تەنها پرسێکی مرۆیی نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی گەورەیە بۆ هەماهەنگیی نێوان بەغدا و هەولێر. مانەوەی هەزاران ڕووفات لە ژێر خاکدا، نیشانەی ئەوەیە کە هێشتا دادپەروەری بۆ قوربانیان بەدی نەهاتووە و ئەم پرسە نەبووەتە ئەولەویەتی کاری حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق.