شەڕی "کورسی و کلیلی گەنجینە": کێشمەکێشی لایەنەکان لەسەر وەزارەتە پڕ داهاتەکان

پەنجەرە

دوای کۆتایی هاتنی قۆناغی ململانێی توند  لەسەر سێ سەرۆکایەتییەکە، گۆڕەپانی سیاسیی عێراق بەرەو قۆناغێکی نوێی کێشمەکێش هەنگاو دەنێت. ئەمجارەیان چەقی ململانێکان پرسی دابەشکردنی وەزارەتە سیادییەکانە؛ ئەو وەزارەتانەی کە لای لایەنە سیاسییەکان تەنها وەک ناوەندێکی خزمەتگوزاری نابینرێن، بەڵکو وەک سەرچاوەی سەرەکیی داهات، دەسەڵات و مانەوەی حزبی تەماشا دەکرێن.

وەزارەتە سیادییەکان: ئامانجی سەرەکیی حزبەکان

وەزارەتەکانی (دارایی، نەوت، بەرگری، ناوخۆ و دەرەوە) بە سیادی ناسراون. ئەم وەزارەتانە بەهۆی قورسایی سیاسی و ئابوورییانەوە، هەمیشە دەبنە جێگەی مشتومڕی لایەنەکان. 
بەرای چاودێرانی سیاسی، وەزارەتی نەوت لە ئێستادا گەورەترین ململانێی لەسەرە، بەتایبەت لە نێوان "ڕەوتی حیکمە" و "دەوڵەتی یاسا"دا، چونکە بڕبڕەی پشتی ئابووری عێراقە.

هەروەها وەزارەتە ئەمنییەکان، ململانێکان لێرەدا ڕەهەندێکی ئەمنی و سیاسی وەردەگرن بۆ سەپاندنی هەژموونی سەربازیی.

بۆچی شەڕ لەسەر ئەم وەزارەتانە دەکرێت؟

سەرچاوە پەرلەمانی و ئابوورییەکان ئاماژە بۆ چەند هۆکارێکی سەرەکی دەکەن کە وایکردووە ئەم وەزارەتانە "ناوەندی تەماح" بن.
ئەم وەزارەتانە بودجەیەکی زەبەلاحیان لەبەردەستدایە و ژمارەیەکی زۆر کارمەندیان هەیە، ئەمەش دەرفەت بۆ حزبەکان دەڕەخسێنێت بۆ بەهێزکردنی بنکەی جەماوەریی خۆیان لە ڕێگەی دامەزراندنەوە.
محەمەد حسێن، شارەزای ئابووری، پێیوایە ناونانی ئەم وەزارەتانە بە "سیادی" تەنها بۆ شەرعیەتدانە بەو ململانێیانە، ئەگینا ئامانجی سەرەکی کۆکردنەوەی پارەیە بۆ حزبەکان.

پەرلەمانتاران باس لەوە دەکەن کە زۆر جار ئەم پۆستانە وەک کاڵا کڕین و فرۆشتنیان پێوە دەکرێت، ئەمەش ئاماژەیەکی مەترسیدارە بۆ بەکارهێنانی سامانی گشتی بۆ بەرژەوەندی شەخسی.

درزی نێوان دەسەڵات و شەقام

لە کاتێکدا لایەنە سیاسییەکان سەرقاڵی چەسپاندنی پێگەی خۆیانن لە وەزارەتە پڕ داهاتەکاندا، شەقامی عێراقی لەوپەڕی تووڕەییدایە. هاووڵاتییان دەسەڵاتداران بە "تاڵانکردنی" سامانی وڵات تۆمەتبار دەکەن و ناڕەزایەتییەکان بەهۆی خراپیی گوزەران و خزمەتگوزارییەکانەوە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ڕوو لە زیادبوونە.

دابەشکردنی وەزارەتەکان لەسەر بنەمای "پلەبەندی و داهات" دەری دەخات کە خزمەتگوزاری لای لایەنە سیاسییەکان لە پلەی دووەمدایە. تا ئەو کاتەی وەزارەتەکان وەک کێکی دابەشکردنی دەسەڵات ببینرێن، ململانێکان بەردەوام دەبن و هاووڵاتیانیش باجە گەورەکەی دەدەن.