کێشمەکێشی سەربەخۆیی یان توانەوە؛ چارەنووسی “هەسەدە”و “پێشمەرگە”لە نێوان دیمەشق و بەغدادا

پەنجەرە

سازانی سیاسی یان توانەوەی سەربازیی؟ ئەمە ئەو پرسیارە جەوهەرییەیە کە ئێستا داهاتووی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە سوریا و هێزی پێشمەرگەی لە عێراق خستووەتە ژێر تیشکی گۆڕانکارییەکانەوە. ململانێی نێوان پاراستنی سەربەخۆیی ئەم هێزانە یان تێکەڵکردنیان لەنێو سوپای عێراق و سوریادا، وەک پڕ کێشە لە نێوان کورد و پایتەختەکانی بەغدا و دیمەشقدا ماوەتەوە.

ئەزموونی پێشمەرگە؛ لە دەستکەوتی دەستوورییەوە بۆ مەترسییەکانی ئێستا

دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003دا، لایەنە عێراقییەکان فشاریان کرد بۆ تێکەڵکردنی هێزی پێشمەرگە لەنێو سوپای نوێی عێراقدا، بەو بیانووەی کە مەترسی لەسەر کورد نەماوە. بەڵام سەرکردایەتی سیاسیی کورد بە توندی ئەمەی ڕەتکردەوە و پێداگیری لەسەر مانەوەی پێشمەرگە وەک یەکەیەکی سەربەخۆ کرد.

کورد بە سوودوەرگرتن لە بارودۆخی ئەوکاتی عێراق و بە پاڵپشتیی نێودەوڵەتی، بەغدای ناچار کرد کە پێشمەرگە وەک هێزێکی سەربەخۆ و بەشێک لە سیستمی بەرگریی عێراق بناسێنێت، کە دواتر لە دەستووردا وەک "پاسەوانی هەرێم" جێگیر کرا.
 
ئەگەر لەو سەردەمەدا پێشمەرگە تێکەڵ بە سوپای عێراق بکرایە، وەک سەربازی ئاسایی مامەڵەی لەگەڵ دەکرا و ناسنامە سەربازییەکەی لەنێو پێکهاتەی سوپادا دەتوایەوە.

گەڕانەوەی قەیرانەکە دوای 23 ساڵ

ئێستا و دوای زیاتر لە دوو دەیە، جارێکی تر دۆسیەی پێشمەرگە خەریکە سەرهەڵدەداتەوە. هۆکارەکەش هۆشداری و داواکارییەکانە بۆ هاوتاکردنی پێشمەرگە لەگەڵ هێزەکانی حەشدی شەعبی، کە بەرپرسانی هەرێم بە توندی ڕەتی دەکەنەوە.

بەپێی زانیارییەکانی پەنجەرە، هێشتا هیچ گفتووگۆیەکی فەرمی لەبارەی پێشمەرگە لەنێوان هەرێم و بەغدا رووینەداوە، بەڵام دەنگی نەشاز لەبەغداوە لەمبارەیەوە دەبیسترێت.

سەبارەت بەم مەترسییانە، سەرچاوەیەکی باڵای هەرێمی کوردستان بە پەنجەرەی ڕاگەیاند: ئەگەر لەم قۆناغە نێزیکەشدا نەبێت، بێگومان عێراق لە داهاتوودا دۆسیەی پێشمەرگە وەک کارتێکی فشار و گرفتێکی گەورە لە دژی هەرێم بەکار دەهێنێتەوە."

هەسەدە؛ تێکەڵکردن و گرفت

هاوشێوەی ئەزموونی باشوور، لە ڕۆژئاوای کوردستانیش دۆسیەی هێزە چەکدارەکان بووەتە مایەی کێشە. لە سەرەتای گفتوگۆکانی نێوان کورد و حکومەتی دیمەشقدا، لایەنی کوردی سەرەتا ڕەزامەندی پیشاندا بۆ تێکەڵکردنی (هەسەدە) لەنێو سوپای سوریادا، بەڵام دواتر بەهۆی مەترسییەوە کورد پاشگەز بووەوە.
واقیعە سەربازییەکە چی دەڵێت؟
چەمکی "تێکەڵکردنی دوو هێز" لە ڕووی سەربازییەوە بەواتای کۆتاییهاتنی هێزە بچووکەکە و تواندنەوەی دێت لەنێو هێزە گەورەکەدا. هەرچەندە بەپێی لێکتێگەیشتنەکان بڕیارە هەسەدە لە چوارچێوەی سیستمی بەرگریی سوریادا ڕێکبخرێتەوە، بەڵام هێشتا ناکۆکییەکان قووڵن؛ بەتایبەت کە هێزەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) بە توندی خواستی دیمەشق بۆ ئەم جۆرە تێکەڵکردنە ڕەت دەکەنەوە.

ئاراستەی فشاری حکومەتی سوریا بەرەو ئەوەیە کە هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) بچووک بکرێنەوە، دەستبەرداری چەکە قورسەکانیان ببن، و تەنیا ئەرکی پاراستنی ناوچە کوردییەکانیان پێ بسپێردرێت. بەڵام گەورەترین ڕێگر لەبەردەم ئەم پڕۆسەیەدا، نەبوونی متمانەیە لە نێوان هەردوولادا.

جموجۆڵە دیپلۆماسییەکان و نەخشەی نوێ

لەنێو ئەم کێشمەکێشە ئاڵۆزانەدا، چاوەکان لەسەر جوڵە دیپلۆماسییە نوێیەکانە. لە ئێستادا مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هەسەدە لە هەولێرە و تۆم باراک نێردەی ترەمپ لە بەغدایە. چاودێران پێیان وایە کۆبوونەوە چاوەڕوانکراوەکانی نێوان باراک لەگەڵ عەبدی و بەرپرسانی هەرێمی کوردستان، دەکرێت نەخشەڕێگایەکی نوێ بۆ داهاتووی هێزە کوردییەکان لە ناوچەکەدا بکێشێت.