هاوسەرگیری لە هەڵکشان و تەڵاق لە زیادبووندا؛ لە پشتی پەردەی خێزانەکان چی دەگوزەرێت؟

پەنجەرە

ڕۆژی شەممە، ڕێکخراوی هاوکاری یاسایی بۆ ژنان، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە هۆتێل ڕامادای شاری سلێمانی، ڕاپۆرتی تایبەتی خۆی لەژێر ناونیشانی "بەدواداچوون بۆ جێبەجێکردنی یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزانی" ڕاگەیاند.

ڕاپۆرتەکە ئامارەکانی هاوسەرگیری، تەڵاق و توندوتیژی خێزانی لە نێوان ساڵانی 2024 و 2025 لە هەرێمی کوردستان دەخاتە ڕوو، لەگەڵ تیشکخستنە سەر ئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی یاساکە و پێشکەشکردنی چەند ڕاسپاردەیەک.

ئامارەکانی هاوسەرگیری و تەڵاق (2024 - 2025)

شۆخان حەمەڕەشید، بەڕێوەبەری ڕێکخراوەکە، ئامارەکانی بەم شێوەیە ڕوونکرده‌وه‌:
 هاوسەرگیری: لەسەر ئاستی هەرێم، ڕێژەی هاوسەرگیری زیادی کردووە و گەیشتووەتە 61,328 حاڵەت.
 تەڵاق: بە گشتی ڕێژەی تەڵاق لە هەرێم ڕووی لە زیادبوون کردووە، بەڵام لە پارێزگای سلێمانی کەمبوونەوەی بەخۆیەوە بینیوە و 15,826 حاڵەت تۆمارکراوە.
 هاوسەرگیری دووەم: 107 حاڵەتی مۆڵەتدان بۆ هێنانی ژنی دووەم تۆمارکراوە.
 عەقدی دەرەکی: 3,119 گرێبەستی هاوسەرگیری کە لە دەرەوەی دادگا ئەنجامدرابوون، پەسەندکراون.

دۆسیەکانی توندوتیژی خێزانی لە دادگاکان (2025)

پارێزەر و ڕاوێژکاری یاسایی، گۆنا مه‌جید، ئاماری دۆسیەکانی توندوتیژی خێزانی لە پارێزگاکانی هەرێم بەم شێوەیە خستەڕوو:
 
پارێزگای سلێمانی: لە دادگای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزانی 4,703 دۆسیە تۆمارکراوە، کە 2,937 دۆسیەیان یەکلاکراوەتەوە و ئەوانی تر هێشتا لەژێر بەدواداچووندان.
 پارێزگای هەولێر: 2,024 دۆسیە یەکلاکراوەتەوە، لە کاتێکدا 1,641 دۆسیەی تر هێشتا لەبەردەم دادگادا بەردەوامن.
 پارێزگای دهۆک: لەم پارێزگایە کێشە و دۆسیەی 1,030 خێزان یەکلاکراوەتەوە.
 پارێزگای هەڵەبجە: کۆی گشتی 1,420 دۆسیە هەبووە، کە 845 دۆسیەیان یەکلاکراوەتەوە و 575 دۆسیەش لەژێر بەدواداچووندان.
 دەڤەری گەرمیان: لە دادگای ئەم دەڤەرە 431 دۆسیە لەژێر تێڕوانیندان و لەو ڕێژەیەش 304 دۆسیەیان بەتەواوی یەکلاکراوەتەوە.

جۆرەکانی توندوتیژی خێزانی 

پشتبەستن بە ڕاپرسییەکی ناو ڕاپۆرتەکە، جۆرەکانی توندوتیژی خێزانی بەپێی ڕێژەی سەدی بەم شێوەیەن:
1. توندوتیژی دەروونی: لە پلەی یەکەمدا دێت بە ڕێژەی 41%.
2. توندوتیژی ئابووریی: لە پلەی دووەمدایە بە ڕێژەی 34%.
3. توندوتیژی جەستەیی: بە ڕێژەی 19.5%.
4. توندوتیژی سێكسی: بە ڕێژەی 5.5%.

بکەرانی توندوتیژی کێن؟

هاوسەرە پیاوەکان بە ڕێژەی 53% لە پلەی یەکەمی ئەنجامدەرانی توندوتیژیدا دێن، لە دوای ئەوانیش باوکان بە ڕێژەی 19%، براکان بە ڕێژەی 12%، خزمانی پلە چوار بە ڕێژەی 8%، و ژنان بە ڕێژەی 2%.