باڵیۆزی پێشووی عێراق لە ئەمەریکا: واشنتۆن چیتر قبوڵی ناکات بەغدا لە لێدواندا دۆستی ئەمریکا بێت و لە کرداردا هاوکاری ئێران

پەنجەرە

لە کاتێکدا عێراق بە قۆناغێکی گواستنەوەی هەستیاردا تێدەپەڕێت، ڕەهەندەکانی سیاسەتی داهاتووی بەغدا لە ژێر تیشکی هاوکێشە نوێیەکانی ناوچەکەدا زیاتر دەردەکەون. 

لە ڕاپۆرتێکی شیکاریدا بۆ پێگەی "مێدڵ ئێست ئای"، ڕەند ڕەحیم، باڵیۆزی پێشووتری عێراق لە واشنتۆن، تیشک دەخاتە سەر ئەو کێڵگە مینەی کە لە بەردەم حکومەتەکەی زەیدیدایە، حکومەتێک کە لە لایەکەوە دەبێت مەرجە توندەکانی ئیدارەی نوێی دۆناڵد ترەمپ جێبەجێ بکات، لە لایەکی تریشەوە بەرەوڕووی پێکهاتە ئاڵۆزە ناوخۆیی و هەرێمییەکان ببێتەوە.

هێڵە سوورەکانی واشنتۆن؛ پاڵپشتییەک بە مەرجی قورس

ئیدارەی ترەمپ بە چاوێکی ئەرێنییەوە دەڕوانێتە سەرۆکوەزیران زەیدی، چونکە ئەو وەک بازرگانێکی پراگماتیک و دەموچاوێکی نوێ دەبینێت کە ناوی لە دۆسیەکانی پێشووی گەندەڵیدا نەزڕاوە. 
بەڵام ئەم ڕازیبوونەی ئەمریکا بە خۆڕایی نییە، واشنتۆن ڤیتۆیەکی توندی خستووەتە سەر بەشداریپێکردنی هەر وەزیرێک کە سەر بە گرووپە چەکدارەکان بێت، ئەمەش وایکرد چەندین لایەنی ناو "چوارچێوەی هەماهەنگی" لە کێکی دەسەڵات بێبەش بکرێن.

ئەم مەرجانە کێشەی قورسی لە کاتی پێکهێنانی کابینەکەدا دروست کرد. کاتێک کاندیدەکانی هاوپەیمانی "دەوڵەتی یاسا" بە سەرۆکایەتی نوری مالیکی نەیانتوانی دەنگی پێویست بهێنن، لایەنگرانی مالیکی ڕاستەوخۆ زەیدی و هاوپەیمانەکەی قەیس خەزعەلی سەرۆکی عەسائیبیان بە خیانەت و پیلانگێڕی تۆمەتبار کرد. ئێستاش زەیدی لە بەردەم تاقیکردنەوەی پڕکردنەوەی وەزارەتە سیادییەکانی وەک ناوخۆ (بۆ شیعە) و بەرگریی (بۆ سوننە) دایە، کە دەیەوێت وەک کارتی سازش بۆ هێورکردنەوەی نەیارەکانی بەکاریان بهێنێت. جگە لەوەش، سەپاندنی زۆربەی وەزیرەکان لەلایەن پارتەکانەوە، نیشانەی ئەوەیە کە سیستەمی "المحاصصة" (بەشبەشێنەی سیاسی) کە لە ٢٠٠٣وە باڵادەستە، هێشتا دەسەڵاتی یەکلاکەرەوەی هەیە.

چەککردنی میلیشیاکان؛ شەڕی مان و نەمان

گەورەترین تاقیکردنەوەی بەردەم حکومەتی نوێ، داواکارییەکەی ئەمریکایە بۆ چەککردن و هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبی. ئەم دۆسیەیە هێزە چەکدارەکانی عێراقی کردووە بە دوو بەرەی دژ بەیەک.
 بەرەی نەرم، کە گرووپەکانی وەک عەسائیبی ئەهلی حەق، سەرایا سەلامی موقتەدا سەدر و لیواکانی ئیمام عەلی، ئامادەیی خۆیان بۆ ڕادەستکردنی چەک نیشانداوە.
 بەڵام بەرەی توند، کەتائیب حیزبوڵڵا و بزووتنەوەی نوجەبا بە توندی ئەم بڕیارە ڕەت دەکەنەوە، چەکەکەیان بە "پیرۆز" دەزانن و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەمریکا ئامادە دەکەن.

لەم چوارچێوەیەدا، کۆبوونەوەکەی ١٥ی حوزەیرانی نێوان باڵیۆز باراک و زەیدی لە بەغدا، بەیاننامەیەکی هاوبەشی لێکەوتەوە کە جەخت لە خێراکردنی پرۆسەی چەککردنی گروپە میلیشیاکان و پەرەپێدانی کەرتی وزە دەکاتەوە. هاوکات، فایەق زەیدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، بە فراوانکردنی یاسای دژە تیرۆر بۆ سزادانی بەکارهێنەرانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، چەکێکی یاسایی بەهێزی داوەتە دەست زەیدی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو گرووپانە.

ئابووری و جیهانی عەرەبی: لێکترازانی تۆڕە ئاڵۆزەکان

واشنتۆن پێی وایە بێدەنگکردنی چەکەکان، ژینگەیەکی ئارام بۆ کۆمپانیا نەوتییەکانی ئەمریکا و ئەوروپا لە بەسرە و کوردستان دەڕەخسێنێت. بەڵام ڕەند ڕەحیم هۆشداری دەدات کە نفوزی ئێران لە عێراقدا تەنها سەربازی نییە، بەڵکو تۆڕێکی قووڵی دارایی و ئابوورییە. تاران لە دوو دەیەی ڕابردوودا لە ڕێگەی سپیکردنەوەی پارە، قاچاخچێتی نەوت و گرێبەستی جۆراوجۆرەوە، سیستەمێکی وای دروستکردووە کە تەنانەت پارتە کوردی و سوننەکانیش تێیدا سوودمەندن، بۆیە بڕینی ئەم دەمارە ئابوورییە کارێکی ئاسان نابێت.

لە لایەکی ترەوە، ئەمریکا دەیەوێت عێراق هاوشێوەی سووریا لە هەژموونی ئێران دووربخاتەوە و بیگەڕێنێتەوە ناو باوەشی جیهانی عەرەبی و وڵاتانی کەنداو. بەڵام گەڕاندنەوەی متمانەی ڕیاز و کوێت کاتی دەوێت، چونکە ئەو وڵاتانە هێشتا کزەی ئەو هێرشە درۆنی و موشەکییانەیان لەبیر نەچووەتەوە کە لە ساڵانی ڕابردوودا لەلایەن میلیشیا عێراقییەکانەوە و بۆ بەرژەوەندی تاران دەکرانە سەریان.

تەممووزی داهاتوو؛ سەردانێک لەژێر زەڕەبیندا

سەرکەوتنی ئەم نەخشەڕێگایەی زەیدی، ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە دەرەنجامی ململانێی گەورەی ئەمریکا-ئیسرائیل دژی ئێران. ئەگەر تاران پێگەی خۆی بە بەهێز بزانێت، بە ئاسانی دەستبەرداری دەستکەوتەکانی لە بەغدا نابێت.
بڕیارە لە مانگی تەممووزدا زەیدی بچێتە واشنتۆن و لە کۆشکی سپی لەگەڵ ترەمپ کۆببێتەوە. پێدەچێت کاتی "سیاسەتی ڕاگرتنی هاوسەنگی" و ڕاگرتنی چەقۆ لە ناوەڕاستدا کۆتایی هاتبێت، واشنتۆن چیتر قبووڵی ناکات بەغدا لە لێدواندا دۆستی ئەمریکا بێت و لە کرداردا هاوکاری ئێران. زەیدی لەم سەردانەیدا لە ژێر چاودێرییەکی زۆر تونددا دەبێت.
 بۆ سەرکەوتنی ئەم پرۆسەیەش، پێویستە ئەمریکا هاوتەریب لەگەڵ گوشارەکانیدا، هاندەری ئابووری و سیاسی (وەک لادانی سزاکان) بداتە ئەو گرووپانەی چەک دادەنێن و تێکەڵی پرۆسەی سیاسی دەبن، لە بەرامبەردا قورسترین سزاش بەسەر ئەوانەدا بسەپێنێت کە لە دەرەوەی یاسا دەمێننەوە.