لە دروشمی جیهانییەوە بۆ واقیعی بەرەی شەڕ؛ حزبی سۆسیالیست بەپێی ئەتڵەسی قەرارگای ڕەمەزان

پەنجەرە

کتێبی مێژوویی "اطلس قرارگاه رمضان در دوران دفاع مقدس" (ئەتڵەسی بڕیارگەی ڕەمەزان لە سەردەمی بەرگریی پیرۆزدا)، پەردە لەسەر چەندین بابەتی گرنگ و نەبیستراوی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد لە باشووری کوردستان لادەدات. لە نێو ئەو بەڵگەنامە و داتایانەی تاران بڵاوی کردوونەتەوە، مێژووی پڕ لە هەوراز و نشێوی "حزبی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق" وەک هێزێکی چەپی هاوپەیمانی ئێران بە ڕوونی دەردەکەوێت.

بەپێی زانیارییەکانی ناو ئەم ئەتڵەسە مێژووییە، لە گەلاوێژی ساڵی ١٣٥٨ی هەتاوی (ئابی ١٩٧٩)، کاتێک دکتۆر مەحمود عوسمان (پزیشکی تایبەتی مەلا مستەفا بارزانی) لەگەڵ ساڵح یووسفی بەردی بناغەی ئەم حیزبەیان دانا، هاوکێشە ناوچەییەکان بەرەو قۆناغێکی نوێ هەنگاویان نا؛ بەتایبەت کە حیزبەکە ڕێک دوای ڕێککەوتننامەی جەزائیری نێوان ئێران و عێراق و وەستانی شەڕی چەکداری دژ بە بەغدا سەری هەڵدا. 
دواتر و لە بەهاری ساڵی ١٣٦٠ی هەتاوی (١٩٨١)، حیزب یەکەمین کۆنگرەی خۆی بە دروشمی ستراتیژیی "عێراقێکی دیموکرات و کوردستانێکی ئۆتۆنۆم" بەست؛ کۆنگرەیەک کە تێیدا ساڵح یووسفی وەک سکرتێری گشتی و ڕەسول مامەند وەک جێگری هەڵبژێردرا، کە دواتریش ڕەسول مامەند خۆی بوو بە سکرتێری گشتیی حیزبەکە.

لە دروشمی جیهانییەوە بۆ واقیعی مەیدانی

بەڵگەنامەکانی ناو "ئەتڵەسی بڕیارگەی ڕەمەزان" ئاماژە بەوە دەکەن کە سۆسیالیستەکان لە یەکەم بەیاننامەی فەرمیی خۆیاندا، هێڵە گشتییەکانی بزووتنەوەکەیان کێشا؛ ئامانجی ئەوان پێکهێنانی بەرەیەکی فراوانی کوردستانی بوو لە نێوان سەرجەم هێزە پێشکەوتنخوازەکاندا، هاوکات لەگەڵ چەسپاندنی برایەتی لە نێوان کورد، عەرەب، تورکمان و کەمایەتییە نەتەوەییەکانی تردا. 

ئەوان تەنانەت چاویان لە دەرەوەی سنوورەکانیش بوو؛ لە لایەکەوە داکۆکییان لە پێکهێنانی بەرەیەکی نیشتمانیی ڕاستەقینە لەگەڵ پێشکەوتنخوازانی عەرەبی عێراق دەکرد بۆ گەیشتن بە مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلانی ژێردەستە، لە لایەکی تریشەوە پەیوەندییەکانی خۆیان لەگەڵ کەمپی سۆسیالیزمی جیهانی گرێ دەدا بۆ دژایەتیکردنی ئیمپریالیزم و سیستمی سەرمایەداری، لە پاڵ پشتگیریی ڕەها لە خەباتی گەلی فەلەستین.

بەڵام ڕێڕەوی سیاسیی ئەم حیزبە هەمیشە ئارام نەبوو. مێژووی ئەوان پڕە لە هەوراز و نشێوی توندوتیژ؛ بەپێی تۆمارەکانی ئەم کتێبە، هێرشی هێزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو بۆ سەر بارەگاکانیان، بووە هۆی کوژرانی ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی سۆسیالیست. لە ناوخۆشدا، حیزبەکە لە ساڵی ١٣٦٥ی هەتاوی (١٩٨٦) تووشی لێکترازان بوو، کاتێک قادر عەزیز لێیان جیا بووەوە و "حزبی زەحمەتکێشانی کوردستانی عێراق"ی دامەزراند.

وەرچەرخانی پاریس؛ کاتێک سۆسیالیستەکان لە خومەینی نزیک بوونەوە

یەکێک لە سەرنجڕاکشترین بەشەکانی کۆمەڵە زانیارییەکانی بڕیارگەی ڕەمەزان، پەیوەستە بە پێشینەی هاوکارییەکانی ئەم حیزبە لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێراندا. لە سەروەختی پەرەسەندنی شۆڕشی گەلانی ئێراندا، سەرکردایەتیی حیزب عادل مورادی وەک نوێنەری خۆی ناردە ناوچەی "نۆفل لوشاتۆ" لە پاریس بۆ دیدار لەگەڵ ئیمام خومەینی، تا زەمینەی هاوکارییەکانی داهاتوو بڕەخسێنێت.

ئەم وەرچەرخانە دوای جێگیربوونی کۆماری ئیسلامی ڕەنگی دایەوە؛ حیزب کۆنگرەیەکی بەست و گۆڕانکاریی ڕادیکاڵی لە تاکتیکەکانیدا کرد. ئەوان لە یەکێتیی نیشتمانی جیا بوونەوە، پەیوەندییەکانیان لەگەڵ حزبە کوردییەکانی نەیاری ئێران (ڕۆژهەڵات) بڕی، و بەهۆی نزیکایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە تاران، پەیوەندییان لەگەڵ ئەوانیشدا دروست کرد. 

حیزبی سۆسیالیست بە ڕوونی ڕایگەیاند کە لە ژێر ڕۆشنایی بەهاکانی شۆڕشی ئیسلامیدا حیزبەکەیان زیندوو کردووەتەوە؛ هەر بۆیە لە بەرەی (جوقد) هاتنە دەرەوە و چوونە ناو بەرەی (جود). ئەم نزیکبوونەوەیە گەیشتە لووتکە کاتێک حیزبەکە دوای پێکهێنانی (بڕیارگەی ڕەمەزان)، بە فەرمی بوو بە هاوپەیمانی سەربازیی ئێران بۆ بەهرەمەندبوون لە کەرەستە، تفاق و یارمەتییە نەختییەکانی سوپای پاسداران لە شەڕی دژ بە ڕژێمی بەعس.

توانای سەربازی و نەخشەی جوگرافیی بارەگاکان

کتێبی "اطلس قرارگاه رمضان" بە پشتبەستن بە ئامارە ناوخۆییەکانی خۆی ئاشکرای دەکات کە حیزبی سۆسیالیست لە ڕووی مەیدانییەوە هێزێکی گەورە نەبوو. ژمارەی پێشمەرگەکانیان لە باشترین دۆخدا نەدەگەیشتە ٥٠٠ کەس، بۆیە هەمیشە پشتیان بە ئۆپەراسیۆنی هاوبەش لەگەڵ حیزبی کۆمۆنیست و پارتی دەبەست تا لاوازییەکانیان بشارنەوە. چەکەکانیان زیاتر کڵاشینکۆف، ئاڕ-پی-جی ٧ و تیرباری سووک بوو، و پێشمەرگەکانیان شارەزاییەکی ئەوتۆیان لە بەکارهێنانی چەکە پێشکەوتووە نیوەقورسەکاندا نەبوو.

لە ڕووی میدیاییشەوە، شانبەشانی ڕۆژنامەی "ڕێگای ئازادی" کە ئۆرگانی فەرمییان بوو، دوو بڵاوکراوەی عەرەبییان بە ناوەکانی "صوت الأنصار" و "طريق الحرية" بڵاو دەکردەوە.

لە ڕووی دابەشبوونی جوگرافییەوە لە سەردەمی شەڕی ئێران و عێراقدا، ئەتڵەسەکە نەخشەی هێزەکانی سۆسیالیست بەم شێوەیە دەخاتە ڕوو: ناوچەی هەولێر گەورەترین پێگەی حیزب بوو کە بە ٢٠٠ پێشمەرگەوە سەرپەرشتیی ٨ بارەگای دەکرد لە ناوچەکانی وەرتی، کۆیە، سماقوڵی و دێدەوان. لە دوای ئەو، ناوچەی سلێمانی دەهات کە ٧ بارەگای تێدا بوو (لە هاتی‌نێ، قەرەداغ، دووکان و شارەزوور) بەڵام ژمارەی هێزەکانی نادیار بوو. لە ناوچەی کەرکوک (خانەقین، حەکاری، دووزخورماتوو، کفری، چەمچەماڵ و شوان) ٤ بارەگایان بە ١١٠ پێشمەرگەوە هەبوو. لەکاتێکدا لە ناوچەی قەڵادزێ (مەرگەویس و قەڵاتووکان) ٢ بارەگا و ٧٠ پێشمەرگە، و لە ناوچەی بادینان تەنها ٢ بارەگا و نزیکەی ٣٥ تا ٤٠ پێشمەرگەیان جێگیر ببوو.

کارنامەی شەڕ؛ لە ئۆپەراسیۆنی سەربەخۆوە تا فەتح و زەفەر

بەهۆی کەمیی هێز و سنوورداریی جوگرافی، سۆسیالیستەکان نەیاندەتوانی مانۆڕی گەورە بکەن، بەڵام بە پاڵپشتیی لۆجیستیی بڕیارگەی ڕەمەزانی ئێران، کارنامەیەکی سەربازییان تۆمار کرد. بەپێی بەڵگەنامەکانی ناو کتێبەکە، ئەوان لە ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی (١٩٨٧)دا، توانییان ٢٩ ئۆپەراسیۆنی سەربەخۆ لە ناو خاکی عێراقدا دژ بە بەعس ئەنجام بدەن.
هاوکاریی مەیدانیی ئەوان لەگەڵ تاران، لە چوار ئۆپەراسیۆنی پارتیزانیی بەرفراواندا لە پارێزگای سلێمانی ڕەنگی دایەوە کە لە تۆمارەکانی ئێراندا بەم شێوەیە ناوزەد کراون: ئۆپەراسیۆنی "فەتحی ٧" لە سەرەتای هاوینی ١٣٦٦، "فەتحی ٩" لە ناوەڕاستی هاوینی هەمان ساڵ، "زەفەری ٣" لە پایز، و دواجار ئۆپەراسیۆنی "زەفەری ٧" لە کۆتایی زستانی ساڵی ١٣٦٦ی هەتاویدا، کە تێیدا لەگەڵ یەکەکانی بڕیارگەی ڕەمەزان و هێزە نەیارەکانی تری عێراق بەشدارییان کرد.

جگە لەمەش، ئامارەکانی کتێبەکە پیشانی دەدەن کە لە نێوان ساڵانی ١٣٦٦ تا پێنج مانگی یەکەمی ساڵی ١٣٦٧ی هەتاوی (١٩٨٨)، حیزبی سۆسیالیست ٢٨ ئۆپەراسیۆنی هاوبەشی سنووردار و پارتیزانیی (ایذایی) ئەنجام دا؛ کە ٢٣ دانەیان ڕاستەوخۆ لەگەڵ یەکەکانی بڕیارگەی ڕەمەزان، ٣ دانەیان بە شێوەی فرەحیزبی، و ٢ ئۆپەراسیۆنیشیان بە هاوبەشی لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان بەڕێوە چوون.
ئەم مێژووە سەربازییەی لە نێو “اطلس قرارگاه رمضان"دا پارێزراوە، تەواو گوزارشت لە ستراتیژیی سەرکردایەتیی سۆسیالیستەکان دەکات کە پێیان وابوو مانەوەی سیاسیی ئەوان و ڕاکێشانی سەرنجی کۆمەڵگەی کوردی، تەنها لە ڕێگەی هاوپەیمانێتییەکی توندوتۆڵ لەگەڵ تاران لە دژی ڕژێمی بەعس دێتە دی؛ بڕوایەک کە فەرماندە ئێرانییەکانی بڕیارگەی ڕەمەزانیش لە کاتی ئەرکە هاوبەشەکانیاندا لەگەڵ سۆسیالیستەکاندا، بە ڕوونی ئاماژەیان پێ کردووە و هەستیان پێکردبوو.