لە نێوان سزای بانکی و گەمەی وزەدا؛ سەروەریی دارایی عێراق لە واشنتۆن چی بەسەر دێت؟

پەنجەرە

لە کاتێکدا عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، بە سەردانێکی فەرمی لە واشنتۆنە، فشاری کۆن و نوێی ئەمەریکا بۆ سەر بەغدا لەسەر کەرتی دارایی و ئابووری دێتەوە بەرباس. 
ئەم سەردانە کە لە کاتێکی هەستیاری ناوچەییدا بەڕێوەدەچێت، دۆسیەی دارایی عێراق و پرسی سزاکانی سەر بانکە ناوخۆییەکانی خستووەتە ژێر تیشکی چاودێران و لایەنە سیاسییەکانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی.

هەژموونی واشنتن و سزادانی بانکە عێراقییەکان

لایەنە نزیکەکان لە هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا پێیان وایە کەرتی بانکیی عێراق بووەتە بارمتەی سیاسەتە داراییەکانی ئەمریکا. لەم بارەیەوە، حسێن مەردان، ئەندامی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، ئاماژە بەوە دەکات کە واشنتن بە ئاشکرا ڕێگری لە عێراق دەکات بۆ بونیادنانی سیستەمێکی بانکیی سەربەخۆ.

مەردان دەڵێت:سەپاندنی بەربەست و سزا بەسەر بانکە ئیسلامی و وەبەرهێنەرە عێراقییەکاندا، تەنها پاساوێکی دارایی نییە، بەڵکو ئامانج لێی چۆڵکردنی بازاڕە لە ڕکابەرە ناوخۆییەکان، تا ڕێگا بۆ قۆرخکردنی کەرتی بانکیی عێراق لەلایەن بانکە ئەمریکییەکانەوە خۆش بکرێت."

ئەمە لەکاتێکدایە ئەو بانکە عێراقییانەی لەلایەن گەنجینەی ئەمەریکاوە سزایان خراوەتە سەر، تۆمەتبارن بە سپیکردنەوە و بردنە دەرەوەی دراوی قورس بۆ ئێران.

ئەم پەرلەمانتارە داوا لە سەرۆک وەزیران دەکات کە لە کۆبوونەوەکانی ئێستایدا لە واشنتۆن، وەک کارتی فشار سوود لە پێگەی عێراق وەربگرێت بۆ کۆتاییهێنان بەم هەژموونە داراییە یەکلایەنەیە.

سەروەریی عێراق

 چوارچێوەی هەماهەنگی جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە دۆسیەی سەروەریی عێراق نابێت لە بەرژەوەندیی هیچ ڕێککەوتنێکی کاتی کورت بکرێتەوە. عەلی حسێن، ئەندامی چوارچێوەی هەماهەنگی، ڕوونکردنەوە دەدات کە دۆسیەی سەروەری لەم قۆناغەدا تەنها چەمکێکی تیۆری نییە، بەڵکو پێویستە لەسەر زەمینی واقیع ڕەنگ بداتەوە.
ناوبراو دەڵێت: پێویستە سەروەریی دارایی، ئابووری، خاک و ئاسمان لە سەرووی کارنامەی سەردانەکەی زەیدیدا بێت.چەسپاندنی سەروەری بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە دۆسیەی پڕچەککردن، دۆسیەی دارایی و پاراستنی ئابووری عێراق لە کاریگەرییەکانی جەنگ و ئاڵۆزییە هەرێمییەکان.

دەشڵێت: تەنها لە ڕێگەی گێڕانەوەی سەروەرییەوە دەکرێت بارودۆخی ناوخۆیی و دۆسیە ئەمنیی و سیاسییە ئاڵۆزەکان لەم گێژاوە هەرێمییەدا ڕێک بخرێنەوە.

"ئابووریی بە بارمتەکراو"؛ واقیع یان دەنگۆی سیاسی؟

سەرەڕای ئەو ڕەخنانەی ئاڕاستەی سیاسەتی ئەمریکا دەکرێن، هەندێک لە چاودێرانی سیاسی پێیان وایە ترسی کۆنترۆڵکردنی  ئابووریی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە زیادەڕۆیی تێدایە. 

کامیل کینانی، شیکەرەوەی سیاسی، ئاماژە بەوە دەکات کە بەربەستی یاسایی و دەستووری بەهێز هەن کە ڕێگری لە بڕیاری تاکلایەنەی حکومەت دەکەن لە واژۆکردنی گرێبەستە گەورەکاندا.
کینانی ڕوونیدەکاتەوە:هەر ڕێککەوتننامەیەکی ستراتیژی یان بازرگانیی گەورە پێویستی بە ڕەزامەندی و دەنگدانی کوتلە سیاسییەکان هەیە لە ئەنجومەنی نوێنەران، زەیدیش ناتوانێت لە دەرەوەی ڕێکارە دەستوورییەکان هیچ بەڵێنێک بدات.

کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە ساڵی ٢٠٠٣وە لە بازاڕی عێراقدا ئامادەییان هەیە، بەڵام لەسەر زەمینی واقیع نەبوونەتە خاوەن دەستکەوتی بەرچاو، ئەمەش بەهۆی دۆخی ئاڵۆزیی عێراق لەڕووئ سیاسی، ئابووریی و ئەمنی و هەژموونی ئێران.

سەرباری گرێبەستی عێراق لەگەڵ چەندین کۆمپانیای گەورەی جیهانی، بەڵام قەیرانی کارەبای نیشتمانی هێشتا بە چارەسەرنەکراوی ماوەتەوە.
 هەروەها تا ئێستاش عێراق نەگەیشتووەتە ئەو ئاستە لە بەرهەمهێنان و هەناردەکردن کە هاوتای توانای ڕاستەقینەی وڵاتەکە بێت.