عێراق و ئەمریکا؛ نەخشەی نوێی وزە بە گرێبەستی ٦٠ ملیار دۆلاری دەکێشرێت

پەنجەرە

ئێوارەی ڕۆژی هەینی، کۆمپانیاکانی وزەی ڕۆژاوا چەندین ڕێککەوتنیان لەگەڵ بەرپرسانی عێراقیدا لە بوارەکانی نەوت، غاز و هێڵەکانی بۆریدا واژۆ کرد. ئەمەش لە کاتێکدایە کە عێراق، وەک ئەندامێکی ڕێکخراوی وڵاتانی هەناردەکاری نەوت (ئۆپێک)، هەوڵ دەدات پێوەندییەکانی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا قووڵتر بکاتەوە و  جێگرەوە بۆ گەرووی هورمز بدۆزێتەوە بەمەبەستی هەناردەکردنی سەرچاوەکانی وزەی خۆی بۆ بازاڕەکانی جیهان.

عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، لە ڕێگەی وەرگێڕێکەوە لە کاتی لووتکەی بازرگانیی ئەمریکا-عێراق کە لەلایەن ژووری بازرگانیی ئەمریکاوە میوانداری کرابوو، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی سیاسەتی “دەرگای کراوە” پەیڕەو دەکات. ئەم وتانە لە میانەی چالاکییەکدا هاتن کە تێیدا بەرپرسانی عێراقی و کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە کەرتەکانی وزە، چاودێریی تەندروستی و تەکنەلۆجیادا، چەندین ڕێککەوتنی نافەرمی و یاداشتی لێکتێگەیشتنیان واژۆ کرد کە بەهاکەیان لە 60 ملیار دۆلار تێدەپەڕێت.

بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسی ڕۆیتەرز، زەیدی وتیشی: هەر لایەنێک پڕۆژەیەکی هەبێت، دەتوانێت بێت و لەگەڵمان قسە بکات. کارەکان لەسەر کەس قورس ناکەین.

هاوکات، شەڕی ئەمریکا-ئیسرائیل دژی ئێران سێبەری بەسەر ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کێشاوە.
تۆم باڕاک، نێردراوی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بۆ ناوچەکە ڕایگەیاند کە شەڕەکە لە لایەکەوە بووەتە هۆی پشێوی و سەرلێشێواوی، بەڵام لە لایەکی دیکەوە عێراقی خستووەتە “پێشەنگی هاوپەیمانێتییەکی ئەمنیی ستراتیژیی نوێ”لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی دیکەدا.

ڕۆژی پێنجشەممە، زەیدی سەردانی بارەگای سەرەکیی کۆمپانیای «شیڤرۆن»ی کرد لە هیۆستن، پێش ئەوەی بەرپرسانی عێراق ڕێککەوتننامە لەگەڵ ئەو کۆمپانیا زەبەلاحەی نەوت واژۆ بکەن بۆ بەردەوامبوون لەسەر پلانەکانی چوونە ناوەوەی گونجاوی کۆمپانیاکە بۆ هەردوو کێڵگەی نەوتیی «ڕۆژاوای قورنە ٢» و «ناسریە».

جەیک سپیرینگ، سەرۆکی پەرەپێدانی کارە دامەزراوەییەکان لە کۆمپانیای «شیڤرۆن» لە کاتی چالاکییەکەدا ڕایگەیاند، کۆمپانیاکە وەبەرهێنان لە هێڵێکی بۆریدا دەکات کە ڕێگە دەدات بەبێ تێپەڕبوون بە گەرووی هورمزدا تێپەڕن، ئەمەش ڕێڕەوێکی جێگرەوە بۆ هەناردەکردنی نەوتی عێراق دەکاتەوە. ئاماژەی بەوەش کرد کە پێدەچێت هێڵەکە نەوتی عێراق بگوازێتەوە بۆ کەناراوەکانی ڕۆژاوای سووریا کە دەڕوانێتە سەر دەریای ناوەڕاست.
هەناردەکردنی نەوتی عێراق بەهۆی شەڕەوە  زیانی پێگەیشتووە، ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ داخرانی گەرووی هورمز، کە بە شێوەیەکی ئاسایی نزیکەی لەسەدا ٢٠ی پێداویستیی نەوت و غازی جیهانی پێدا تێپەڕ دەبێت.

سپیرینگ گوتیشی، توانای گەورەی کەرتی وزەی عێراق لە درێژخایەندا دەتوانێت عێراق بکاتە مەڵبەندێکی ناوچەیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کە هاوتای مەڵبەندە ناسراوەکانی بازرگانیی وزەی ئەمریکا بێت؛ وەک مەڵبەندی غازی سروشتیی «هێنری هاب» و مەڵبەندی نەوتیی «کوشینگ».

کۆمپانیای «کۆنۆکۆ فیلیپس» ڕایگەیاند کە ڕێککەوتووە لەسەر کڕینی پشکێکی ٤٢٪ لە کۆمپانیای «بی پی ئێنەرجیی کەرکووک»، بەمەش دەچێتە پاڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکەی نەوتی بەریتانیا «بی پی» لە پڕۆژەی گەشەپێدانی چوار کێڵگەی نەوتیی بەرهەمهێنەر لە باکووری عێراق.

میگ ئۆنیڵ، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای «بی پی» ڕایگەیاند، عێراق لە ڕوانگەی سەرچاوەکانەوە خاوەنی «توانایەکی یەکجار گەورەیە»، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەم هاوبەشییانە بەشدارن لە بەهێزکردنی ئاسایشی وزەی عێراق و جیهان.

ئەم کۆمپانیایە مێژوویەکی درێژی لە عێراقدا هەیە؛ بەوپێیەی لە ساڵی ١٩٢٧دا بەشدار بووە لە دۆزینەوەی کێڵگەی کەرکووکدا.
ڕایان لانس، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای «کۆنۆکۆ فیلیپس» ڕایگەیاند، کۆمپانیاکەی هەمان ئەو مێژووەی نییە کە کۆمپانیای «بی پی» لە عێراقدا هەیەتی، بەڵام خاوەنی ئەزموونێکی بەرفراوانە لە کارکردن لە ژینگەی سەختدا؛ وەک ناوچەی نۆرس سلۆپ لە ویلایەتی ئالاسکا.

لانس وتیشی: «بە پەرۆشەوە چاوەڕێی ئەوەین تەکنەلۆجیا، شارەزایی، کادیران و سەرمایەکانمان بهێنین بۆ بەشداریکردن لە پاڵپشتیکردنی گەلی عێراقدا».

لە میانی سەردانە ٥ ڕۆژییەکەیدا بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ڕۆژی سێشەممە زەیدی لە کۆشکی سپی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کۆبووەوە. ترەمپ ڕایگەیاند کە ویلایەتە یەکگرتووەکان چەندین گرێبەست لەگەڵ عێراقدا واژۆ دەکات، ئەمەش یارمەتیدەر دەبێت لە ڕەخساندنی هەلی کار لە هەردوو وڵاتدا.