نێچیرڤان بارزانی لە دیمەشق؛ نەخشەرێگەی نوێی پەیوەندییەکانی هەولێر، بەغدا و دیمەشق

پەنجەرە

یەکەم سەردانی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ دیمەشق، جیاوازیی هەیە؛ بەوپێیەی لەکاتێکی زۆر هەستیاری هەرێمی و نێودەوڵەتیدا دێت، بەتایبەت ئەگەری نوێبوونەوەی گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران و فراوانبوونی بازنەی ململانێکان هەیە. 

بەپێی سەرچاوەیەک لە دیمەشقەوە کە بۆ ڕۆژنامەی «الشرق الأوسط» ، هەردوو دۆسیەی ئابووریی و ئەمنی لە گفتوگۆکاندا بایەخیان پێدراوە. سەرچاوەکە پێیوابوو سەرکەوتنی سەردانەکە لەو لێکتێگەیشتنانەدا دەردەکەوێت کە چاوەڕوان دەکرێت بێنە دی، لە چوارچێوەی پەرەپێدان و بنیاتنانی پەیوەندییەکی هاوسەنگ لە نێوان دیمەشق، هەولێر و بەغدادا، کە بەشدار بێت لە چەسپاندنی ئارامی لە ناوچەکەدا.

سەرۆکایەتیی سوریا ڕایگەیاند کە لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی «پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا و ڕێگەکانی بەهێزکردنی هاوکاریی و هەماهەنگی» کراوە، بەتایبەتی لە بواری ئابووریدا، سەرەڕای تاوتوێکردنی دواپێشهاتەکانی ناوچەکە و چەند پرسێکی جێ بایەخی هاوبەش، بە شێوەیەک کە بەشدار بێت لە پشتیوانیکردنی ئاسایش و ئارامی و بەهێزکردنی هاوکاریی هەرێمی.

ئەمە بە یەکەم سەردانی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، دادەنرێت بۆ دیمەشق دوای رووخانی ڕژێمی ئەسەد، هەروەها کۆبوونەوەی شەرع و بارزانی سێیەم کۆبوونەوەیە، دوای ئەوەی پێشتر بۆ یەکەمجار لە (١١ی نیسانی ٢٠٢٥) لە پەراوێزی کۆڕبەندی دیپلۆماسیی ئەنتاڵیا کۆببوونەوە، و بۆ دووەمجار لە (١٧ی نیسانی ٢٠٢٦) دیسانەوە لە کۆڕبەندی دیپلۆماسیی ئەنتاڵیا کۆببوونەوە.

سەردانەکەی بارزانی بۆ دیمەشق لە «قۆناغێکی زۆر هەستیار و ورددا دێت، لە سایەی پەرەسەندنی گرژییە هەرێمییەکان و ئەگەری فراوانبوونی بازنەی ململانێکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەوەش گرنگییەکی سیاسی و ستراتیژیی تایبەتی پێدەبەخشێت». 

عەبدولکەریم عومەر، نوێنەری بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە دیمەشق، ئاماژەی بەوەکردووە کە «کۆمەڵێک دۆسیەی بەربڵاوی جێ بایەخی هاوبەش» هەن، لە پێشەنگیاندا «بەهێزکردنی پەیوەندی و هاوکاریی نێوان هەولێر، بەغدا و دیمەشق، بە شێوەیەک لە خزمەت ئاسایش، ئارامی و گەشەپێدانی ناوچەکەدا بێت». 
سەرەڕای دۆسیەی ئەمنی کە بە هێزەوە لە بەرنامەی کاردا بەدیدەکرێت، بەتایبەت لە سایەی پێشهاتە هەرێمییەکانی ئێستادا، و گرنگیی بەهێزکردنی هەماهەنگیی ئەمنی، کۆنترۆڵکردنی سنوورەکان و ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەدییە هاوبەشەکان.

نیشاندانی هەڵوێستی ئەرێنیی هەولێر لە مامەڵەکردن لەگەڵ دیمەشقدا، پەیامی دڵنیاکەرەوە دەبەخشێتە هاوپەیمانەکانی دواییان، کە بەشدار دەبێت لە بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی هەرێم لەگەڵ چەندین وڵاتی کاریگەر لە ناوچەکەدا.

 لە کاتێکدا کە هەرێم پێویستی بە فراوانکردنی رێگە سیاسی و ئەمنییەکانی هەیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەکانی ئێران، لە سایەی کشانەوەی چاوەڕوانکراوی تەواوەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە عێراق تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٦، بەپێی شیکارییەکی سەنتەری لێکۆڵینەوەکانی «جەسور» کە هاوزەمان لەگەڵ سەردانەکەدا بڵاوکرایەوە.

هەروەها لایەنی ئابووری یەکێکە لە تەوەرە دیارەکانی گفتوگۆکە، بەپێی وتەی عەبدولکەریم عومەر کە ئاماژەی بەوە داوە «داهاتووی دەروازەی سنووریی سێماڵکا، و گەشەپێدانی جووڵەی بازرگانی و هاتوچۆ» لە دۆسیە گرنگەکانی سەر مێزی گفتوگۆن، هەروەها «دۆسیەی پەنابەرانی سوری لە هەرێمی کوردستان، کە کوردانی سوریا ڕێژەی هەرە زۆریان پێکدەهێنن، و گەڕان بەدوای ڕێگەی گونجاو بۆ ڕەخساندنی مەرجی گونجاو بۆ گەڕانەوەی ئارەزوومەندانەیان.

هەروەها دۆسیەی جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتننامەی ئیمزاکراوی ٢٩ی کانونی دووەم (یەنایەر) بایەخێکی گەورەی پێدەدرێت، وەک یەکێک لە گرنگترین ئاراستەکان بۆ بەهێزکردنی ئارامی لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا. 

لەم چوارچێوەیەدا، عەبدولکەریم عومەر ئەگەری «بەشداربوونی ژەنەڕاڵ مەزڵوم عبدی لە کۆبوونەوەکانی دیمەشقدا لە چوارچێوەی بەدواداچوون بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە» بە دوور نەزانی، کە بووە بەرهەمی هەوڵە جۆراوجۆرەکانی هەرێمی کوردستان بە پاڵپشتیی ئەمریکا و فەرەنسا بۆ نزیککردنەوەی ڕوانگەی نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکان.

ئەگەرچی ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بە تاوتوێکردنی ڕاگەیاندنی هەڵوەشاندنەوەی فەرمیی هێزەکانی سوریای دیموکرات (قسد) کردبوو، بەڵام سەرچاوە جیاوازەکان لە دیمەشق بەدووریان زانی لەم سەردانەدا باس لەوە بکرێت.

وائل علوان توێژەری سیاسی، ڕایگەیاند کە گرنگترین شت کە حکومەتی هەرێمی کوردستان تەرکیزی لەسەر دەکات بریتییە لە «چەسپاندنی ئەو دەستکەوتانەی پێکهاتەی کورد لە سوریا بەدەستی هێناوە، لە ڕێگەی کارکردن بۆ گۆڕینی ئەو مەرسوومە سەرۆکایەتییەی لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ دەرچوو (کە مافی ڕەگەزنامە و هەندێک مافی ڕۆشنبیریی بە کورد بەخشی) بۆ گەرەنتیی دەستووریی هەمیشەیی».
 هەروەها هیوایەکی زۆر بە ئاکامی ئەم سەردانە هەڵچنراوە بۆ  پرۆسەی دیالۆگ و نزیککردنەوەی ڕوانگەکان، و سڕینەوەی ئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە، بە شێوەیەک «دەرفەتی بەدەستهێنانی ڕێگەچارەی سازشی و بەردەوام بەهێز بكات».

بەپێی وتەی عەبدولکەریم عومەر، کە پێشبینی کردووە گفتوگۆکان تەوەرەکانی مسۆگەرکردنی مافە سیاسی، ڕۆشنبیری و زمانییەکانی گەلی کورد بگرێتەخۆ، و کاربکرێت بۆ چەسپاندنیان لە دەستووری داهاتووی سوریادا، بە جۆرێک بگونجێت لەگەڵ بنەماکانی هاوڵاتیبوونی یەکسان، دادپەروەری و شەراکەتی نیشتمانی، و لە هەمان کاتدا یەکپارچەیی سوریا، سەروەری و سەلامەتیی خاکەکەی بپارێزێت.

سەرەڕای ئەوەی پرۆسەی تێکەڵکردنی دامەزراوە سەربازیی، ئەمنی و ئیدارییەکان پێشکەوتنێکی ئەرێنی بەخۆیەوە دەبینێت، بەڵام هێشتا ڕووبەڕووی چەندین تەحەدی دەبێتەوە کە پێویستیان بە دیالۆگ و سازشی زیاتر هەیە، کە دیارترینیان بەپێی وتەی بەرپرسە کوردەکە؛ «میکانیزمی تێکەڵکردنی پێکهاتە سەربازییە جیاوازەکانە، لەوانەش یەکەکانی پاراستنی ژنان ( YPJ )، سەرەڕای پرسی خوێندن بە زمانی کوردی لە ناوچە کوردییەکان، و داهاتووی هەردوو زانکۆی ڕۆژئاوا و کۆبانێ، جگە لە دۆسیەی گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ ناوچە ڕەسەنەکانی خۆیان بەتایبەت لە سەرێ کانی، گرێ سپی و ڕەققە، لەگەڵ دۆسیەی خزمەتگوزاری، ئیداری و مرۆییەکانی تر».

سەرکەوتنی ئەم سەردانە و ئەو لێکتێگەیشتنانەی لێی دەکەونەوە، دەبێتە هەنگاوێکی گرنگ بەرەو چەسپاندنی ئارامی، بەهێزکردنی دیالۆگ لە نێوان پێکهاتە جیاوازەکانی سوریا، و بنیاتنانی پەیوەندییەکی هاوسەنگ لە نێوان دیمەشق، هەولێر و بەغدادا، بە شێوەیەک ڕەنگدانەوەی ئەرێنی لەسەر ئاسایش و داهاتووی ناوچەکە هەبێت.