لەعێراقەوە بۆ بابولمەندەب؛ هۆکاری پشت پەردەی هێرشی میلیشیاکان بۆ سەر سعودیە
٧ ئاب ٢٠٢٦ - ٦:٢٨ پاش نیوەڕۆ
پەنجەرە
لە سایەی ئاڵۆزییە ئەمنییەکانی ناوچەکەدا، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە، بۆچی گروپە میلیشیا شیعەکان لەم قۆناغە هەستیارەدا هێرشەکانیان بۆ سەر عەرەبستانی سعودیە و هەرێمی کوردستان چڕکردووەتەوە؟
د. نەوزاد هیتوتی، شرۆڤەکاری سیاسی، لە شرۆڤەیەکدا تیشک دەخاتە سەر هۆکارە سەرەکییەکانی پشت ئەم پەرەسەندنانە و ئامانجەکانی ناوخۆیی و ڕێککەوتنە هەرێمییەکان شی دەکاتەوە.
١. گوشار لەسەر حکومەتی عێراق و پاراستنی چەک
بە وتەی د. نەوزاد، یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکان دروستکردنی گوشارە لەسەر حکومەتی زەیدی تا واز لە سیاسەتی چەک داماڵینی گروپە چەکدارەکان بهێنێت. دوای سەردانی سەرۆک وەزیران بۆ واشنتۆن و جەختکردنەوەی لەسەر ئەوەی تا کۆتایی ئەیلولی ٢٠٢٦ دوا دەرفەتە بۆ ڕادەستکردنی چەکی سەرجەم گروپەکان، ناڕەزایەتی و نیگەرانییەکی زۆر لەنێو میلیشیاکاندا دروست بوو.
ئەم گروپانە بە ڕوونی ڕایانگەیاندووە کە ئامادە نین چەکەکانیان رادەست بکەن؛ لەبەر ئەوە هێرشەکان بۆ سەر سعودیە و هەرێمی کوردستان، ئامانج لێیان لێدان بوو لە پێگەی حکومەت و ناردنی پەیامێک کە سەروەریی عێراق بەبێ ئەوان ناپارێزرێت، بە تایبەت بە دروستکردنی زەمینە بۆ وەڵامدانی سعودیە تا بیانووی مانەوەیان بەهێزتر بکەن.
٢. ڕێگریی لە نزیکبوونەوەی عێراق لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە
میلیشیا سەر بە ئێرانەکان بە توندی دژایەتی سیاسەتی حکومەتی بەغدا دەکەن بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ ڕیاز، ئەنقەرە، دیمەشق و واشنتۆن. سەردانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بۆ عەرەبستانی سعودیە نیگەرانیی لێ کەوتووەتەوە، و ئەم هێرشانەش وەک کارتی پەکخستنی ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان بەغدا و ڕیاز ئەنجام دراون. ئەگەرچی لە کورتمەودادا هەندێک ئامانجیان پێکاوە، بەڵام سەرکەوتنی ئەم ستراتیژییە لە درێژخایەندا دیار نییە.
٣. هاوپەیمانیی ئەمنی سعودیە-پاکستان و دەوری ئێران
دوای ڕێککەوتنی ئاسایشی نێوان سعودیە و پاکستان، ئیسلامئاباد پەیامێکی ڕوونی دایە تاران کە هەر هێرشێک بۆ سەر سعودیە وەک هێرش بۆ سەر پاکستان ئەژمار دەکرێت. ئەم ڕێککەوتنە هێرشی ڕاستەوخۆی ئێرانی بۆ سەر سعودیە قورس کردووە؛ لێرەوە تاران زیاتر پشت بە هێزە بەکێشەکراوەکانی (پڕۆکسی) لە عێراق دەبەستێت تا ڕاستەوخۆ بەرپرسیارێتی لەسەر خۆی لادات.
٤. گەڕانەوەی گوشارەکان بەرامبەر ئیدارەی ئەمریکا
دوای دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی ئەمریکا لە ٧ی تەممووزدا، ستراتیژیی ئێران ڕووی لە دروستکردنی قەیرانی هەمەلایەنە کردووە. تاران لە لایەک هانی گروپە عێراقییەکانی داوە هێرش بکەنە سەر بەرژەوەندییەکانی سعودیە، و لە لایەکی ترەوە پشتیوانی حوسییەکانی یەمەنی کردووە بۆ تێکدانی ئاسایشی دەریاوانی لە کەنداوی باب‌المەندەب تا قەیرانی ئابووری و وزە لەسەر ئاستی جیهان دروست بکات.
ئەنجام: پەیامی هۆشداریی و ئاڵۆزییەکانی داهاتوو
د. نەوزاد هیتوتی ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم هێرشانە پەیامێکی هۆشداری بوون بۆ سعودیە، بەتایبەت لەکاتێکدا ڕیاز لە لایەک ڕاستەوخۆ هێرشی کردووەتە سەر حوسییەکان و لە لایەکی ترەوە خەریکی دروستکردنی هاوپەیمانییەکی نێودەوڵەتییە لەگەڵ زیاتر لە ٥٠ دەوڵەت لە کەنداوی باب‌المەندەب. ئەگەر گوشارەکانی سعودیە لە یەمەن بەردەوام بن، گروپە چەکدارەکانی عێراقیش هێرشەکانیان وەک کارتێکی گوشار دژی ڕیاز بەکار دەهێننەوە.